Genel Sağlık İş

AVUKATLAR, ADALET HİZMETİNİN TEMİNATIDIR

5 Nisan Avukatlar günü. Bu gün; hukuk devletinin, savunma hakkının ve adil yargılanma ilkesinin toplumsal yaşam bakımından taşıdığı önemin yeniden hatırlandığı özel bir gündür. Çünkü avukatlık, Avukatlar Kanunu’nun açık hükmü uyarınca bir kamu hizmetidir ve avukat, yargının kurucu unsurlarından biri olan bağımsız savunmayı temsil eder. Bu yönüyle avukatlık; yalnızca uyuşmazlık takibi yapan bir meslek grubu değil, hak arama özgürlüğünün hayata geçirilmesini sağlayan temel bir adalet hizmetidir.

Avukatlar; yurttaşın hukuk karşısındaki güvencesi, adalet arayışının temsilcisi ve hukuk düzeninin işlerliğinin asli aktörleridir. Hukuki ilişkilerin adalet ve hakkaniyete uygun biçimde çözümlenmesi, hukuk kurallarının eksiksiz uygulanması ve kamusal işlemlerin hukuka bağlı biçimde yürütülmesi bakımından avukatlık mesleği vazgeçilmez bir işleve sahiptir. Bu nedenle kamuda, serbest avukatlıkta, akademide ve kurumlarda emeğiyle hukuka hizmet eden tüm avukatların 5 Nisan Avukatlar Günü’nü saygıyla ve içtenlikle kutluyoruz.

Ancak bu anlamlı gün, yalnızca kutlama ile geçiştirilemeyecek kadar ciddi sorunları da görünür kılmaktadır. Türkiye’de avukatlık mesleği bugün ağır iş yükü, ekonomik güvencesizlik, mesleki değersizleştirme, güvencesiz çalışma biçimleri ve savunma hakkını zayıflatan uygulamalar nedeniyle çok yönlü bir baskı altındadır. Avukatın bağımsızlığının zedelenmesi, yalnızca meslek mensuplarının sorunu değildir; bu durum doğrudan doğruya yurttaşın adalete erişim hakkını, savunma hakkının etkin kullanımını ve hukuk devletinin işleyişini etkileyen yapısal ve toplumsal bir sorundur.

Bu sorunların en görünür yaşandığı alanlardan biri kamu avukatlığıdır. Kamu avukatları, idarenin hukuka uygun temsilini sağlamakta; kamu hizmetinin sürekliliği, idari işlemlerin yargısal denetimi ve kamu zararlarının takibi bakımından son derece ağır ve kritik bir sorumluluk üstlenmektedir. Özellikle Sağlık Bakanlığı bünyesinde merkez ve taşra teşkilatında görev yapan kamu avukatları; “Beyaz Kod” uygulamaları kapsamında fiziksel ve psikolojik şiddete maruz kalan sağlık ve sosyal hizmet emekçilerinin ceza yargılamalarında temsilini yürütmekte, bunun yanında rücu davaları başta olmak üzere Bakanlığın taraf olduğu çok sayıda uyuşmazlıkta idareyi yüksek sorumluluk altında savunmaktadır. Bu görev, sıradan bir büro hizmeti değil; doğrudan kamusal adalet hizmetinin önemli bir parçasıdır.

Buna rağmen kamu avukatları, genişleyen hukuki ve mali sorumluluklarına karşın yeterli kurumsal güvenceye kavuşturulmamaktadır. Yüksek meblağlı dava ve takipler, rücu ihtimalleri, disiplin süreçleri ve olası cezai sorumluluk riskleri altında yürütülen bu hizmetin; özlük hakları zayıf, mesleki güvenceleri sınırlı ve ücret politikaları adaletsiz bir zeminde sürdürülmesi kabul edilemez. Avukatlık hizmetinin kamusal niteliği ile bu hizmeti yürüten kamu avukatlarının çalışma koşulları arasında açık bir uyumsuzluk ve çelişki bulunmaktadır.

Bu nedenle kamu avukatlarının mesleki bağımsızlığını ve özlük haklarını güçlendirecek yapısal adımların gecikmeksizin atılması gerekmektedir. Kamu hukuk hizmetlerinde daha yeknesak bir idari yapılanma kurulmalı, avukatlık dışı görevler sınırlandırılmalı, mesleki riskler kurumsal güvence altına alınmalı, mali ve sosyal haklarda adil bir denge sağlanmalı ve vekalet ücretlerine ilişkin uygulamalar hakkaniyete uygun biçimde yeniden düzenlenmelidir. Kamu adına hukuk hizmeti sunan avukatların zayıflatılması, gerçekte kamunun hukuki temsil kapasitesinin zayıflatılması anlamına gelir.

Sağlık Bakanlığında görev yapan kamu avukatlarının ek ödeme bakımından yaşadığı mağduriyetin giderilmesi artık zorunlu hale gelmiştir. İş yükleri ve sorumlulukları sürekli artmasına rağmen bu unvana ayrılan ek ödeme payının azaltılması, diğer bazı unvanlara sağlanan iyileştirmelerden kamu avukatlarının yararlandırılmaması ve mevcut katsayıların görevin niteliğini karşılamaktan uzak kalması, hakkaniyet ve hizmet gerekleriyle bağdaşmamaktadır. Bu nedenle Sağlık Bakanlığı Ek Ödeme Yönetmeliği'nde değişiklik yapılarak, avukatlık hizmetleri için uygulanan 0.32 taban ek ödeme katsayısının 1.2'ye, avukat unvanı için uygulanan 0.4 unvan katsayısının ise 0.7'ye yükseltilmesi gerekmektedir. Bu talep yalnızca mali bir düzenleme istemi değil; üstlenilen sorumluluk ile tanınan kurumsal karşılık arasındaki dengesizliğin giderilmesine yönelik hukuken ve idarenin hizmet gerekleri bakımından meşru bir taleptir.

Öte yandan mesele yalnızca kamu avukatlarının çalışma koşullarından ibaret değildir. Esas mesele, savunma makamının güçlendirilmesi ve avukatlık mesleğinin geleceğinin güvence altına alınmasıdır. Avukatın itibarsızlaştırıldığı, ekonomik olarak güvencesiz bırakıldığı ve mesleki bağımsızlığının engellendiği bir düzende; adil yargılanma hakkının, hukuk güvenliğinin ve etkili başvuru imkanının tam anlamıyla korunması mümkün değildir. Savunmanın güçsüz olduğu bir yargı düzeninde adaletten söz etmek mümkün değildir.

Genel Sağlık-İş olarak; hukuka, adalete ve kamusal sorumluluğa bağlılıkla görev yapan tüm avukatların 5 Nisan Avukatlar Günü'nü kutluyoruz. Özellikle sağlık emekçilerinin şiddete karşı korunması, idarenin hukuka uygun biçimde temsil edilmesi ve kamu hukuk hizmetinin etkin biçimde yürütülmesi için fedakarca çalışan kamu avukatlarının sorunlarının çözülmesini talep ediyoruz. Siyasi iktidarı ve ilgili idari makamları, kamu avukatlarının mesleki güvencelerini ve özlük haklarını güçlendirecek, adalet hizmetinin niteliğini yükseltecek somut ve kalıcı adımlar atmaya davet ediyoruz.